Εξόρυξη και Παραγωγή πετρελαίου και αερίου

Η περίπτωση του μπλοκ των Ιωαννίνων

Info: [email protected]

oil_cover


Σε μια προσπάθεια να ενισχυθεί η βιομηχανία έρευνας και παραγωγής πετρελαίου και αερίου στη χώρα, το 2012 η ελληνική κυβέρνηση ενέκρινε την άδεια εξερεύνησης και εκμετάλλευσης υδρογονανθράκων στο μπλοκ των Ιωαννίνων που βρίσκεται στη Βορειοδυτική Ελλάδα – λίγα χιλιόμετρα μακριά από τα αλβανικά σύνορα. Αυτή η περιοχή παρ’ όλο τη πολύπλοκη μορφολογία, έχει σπουδαίες δυνατότητες σύμφωνα με την εταιρεία που έργο της είναι να ερευνήσει στην περιοχή για μια πιθανή σημαντική ανακάλυψη.

Αυτό το μήνα, η Tekmon Geomatics (TG) μιλά με τον Δρ Κώστα Τζιμέα (CT) από την Energean Oil & Gas, μια ιδιωτική εταιρεία Έρευνας και Παραγωγής με ισχυρό ιστορικό για πάνω από 30 χρόνια στο χώρο. Το 2014, χορηγήθηκε στην Energean άδεια για να διερευνήσει το μπλοκ των Ιωαννίνων για πιθανή ανακάλυψη υδρογονανθράκων.

TG: Πείτε μας για την Energean και τις κύριες δραστηριότητές της.

CT: Η κύρια δραστηριότητα μας είναι η έρευνα και παραγωγή υδρογονανθράκων. Η Energean ιδρύθηκε το 2007, αλλά θυγατρική εταιρεία μας είναι η Kavala Oil, η οποία παράγει πετρέλαιο από τη θαλάσσια περιοχή (μπλοκ) του Πρίνου στη Βόρεια Ελλάδα πάνω από τριάντα χρόνια. Σήμερα εμπλεκόμαστε ενεργά με έρευνα και παραγωγή στην Ελλάδα, το Ισραήλ και την Αίγυπτο και πάντα αναζητάμε νέες συνεργασίες. Έχουμε συμμετάσχει σε δημόσιους διαγωνισμούς σε χώρες όπως το Μαυροβούνιο και η περιοχή της Νοτιοανατολικής Ευρώπης μας ενδιαφέρει πολύ. Είμαστε αισιόδοξοι για το μέλλον αυτής της περιοχής.

TG: Για όσους από εμάς δε γνωρίζουν, τι είναι οι υδρογονάνθρακες;

CT: Υδρογονάνθρακες ουσιαστικά είναι αυτό που λέμε «ορυκτό καύσιμο». Με άλλα λόγια, οι υδρογονάνθρακες είναι εύφλεκτα οργανικά υλικά που καίμε για ενέργεια. Σε υγρή μορφή είναι γνωστοί ως αργό πετρέλαιο και σε αέρια μορφή ως φυσικό αέριο. Από γεωλογικής άποψης χρειάστηκαν εκατομμύρια χρόνια για την παραγωγή υδρογονανθράκων. Το πρωτογενές υλικό είναι πάντα οργανική ύλη που προέρχεται από τα υπολείμματα ζώων ή φυτών. Όταν προσθέσουμε ιδιαίτερες κλιματικές συνθήκες και υπεδάφιες θερμοκρασίες και πιέσεις, αυτά τα οργανικά κατάλοιπα σε αποσύνθεση μετατρέπονται σε υδρογονάνθρακες ενώ στη συνέχεια αποβάλλονται από τα πετρώματα που είχαν αρχικά θαφτεί και μετακινούνται σε πορώδη πετρώματα τα οποία δύνανται να τους «αποθηκεύσουν». Οι υδρογονάνθρακες τελικά παγιδεύονται σ’ αυτά τα πορώδη πετρώματα και σχηματίζονται κοιτάσματα υδρογονανθράκων. Αρχικά χρειαζόμαστε πετρώματα πλούσια σε οργανικό υλικό, γνωστό και ως μητρικό πέτρωμα, τις κατάλληλες συνθήκες θερμοκρασίας-πίεσης και τη μετατόπιση σε ένα πορώδες πέτρωμα που θα παγιδεύσει υδρογονάνθρακες. Όλοι αυτοί οι παράγοντες πρέπει να συνυπάρξουν για να μας δώσουν στοιχεία ύπαρξης κοιτάσματος υδρογονανθράκων. Στη συνέχεια οι υδρογονάνθρακες παράγονται (μέσω γεωτρήσεων) κι επεξεργάζονται στα διυλιστήρια.

Όσον αφορά το μπλοκ των Ιωαννίνων, η έρευνα θα είναι μια πρόκληση, λόγω του γεωλογικού και τεκτονικού καθεστώτος. Υπάρχουν πολλοί κίνδυνοι, επειδή οι συνηθισμένες μέθοδοι γεωφυσικών και μη γεωφυσικών μετρήσεων έχουν αποδειχθεί σχετικά ανεπιτυχείς σε παρόμοιο περιβάλλον.

ioan_oil


TG: Παρά τις προκλήσεις λόγω της μορφολογίας του εδάφους της περιοχής, τι ευκαιρίες είδατε που σας παρακίνησαν να υποβάλετε προσφορά για την εξερεύνησης του μπλοκ;

CT: Η εξερεύνηση στα Ιωάννινα δεν είναι κάτι καινούριο. Οι Ιταλοί έκαναν μια απόπειρα με αβαθείς γεωτρήσεις μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. Στη συνέχεια με μια κοινοπραξία μεταξύ της ελληνικής και της γαλλικής κυβέρνησης είχαμε ακόμη μια προσπάθεια στην περιοχή, και πιο πρόσφατα (στα τέλη του 1990 αρχές του 2000) η Enterprise, μια καναδική εταιρία που αργότερα απορροφήθηκε από τη Shell, επίσης έκανε μια προσπάθεια αλλά εις μάτην. Οπότε, η περιοχή είναι γνωστή από άποψη δυνατοτήτων υδρογονάνθρακων. Ακόμη και στην επιφάνεια, κοντά στις κοίτες των ποταμών αλλά και αλλού, υπάρχουν ενδείξεις ύπαρξης υδρογονανθράκων. Έτσι, δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι υπάρχουν υδρογονάνθρακες. Η πρόκληση είναι να ανακαλύψεις τη σωστή υπεδαφική δομή, να βρεις τα κατάλληλα κοιτάσματα σε μεγάλη και επαρκή ποσότητα και όλα αυτά εντός προϋπολογισμού που να τα καθιστούν οικονομικά.

TG: Πώς απέκτησε η Energean άδεια εξερεύνησης;

CT: Το Υπουργείο Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής προκήρυξε διαγωνισμό για την υποβολή προσφορών έρευνας και παραγωγής για το μπλοκ των Ιωαννίνων το 2012. Ο γύρος υποβολής προσφορών, η αξιολόγηση των προτάσεων, η έγκριση της Βουλή των Ελλήνων και η χορήγηση όλων των αδειών πήρε λίγο λιγότερο από 3 έτη. Από τον Οκτώβριο του 2014, η Energean είναι η επίσημη ανάδοχος του μπλοκ. Δεν ήταν σύντομο, αλλά έχουν περάσει σχεδόν 20 χρόνια από τότε που η περιοχή διερευνήθηκε τελευταία φορά, οπότε το Υπουργείο έλαβε επιπλέον προφυλάξεις, ιδίως όσον αφορά τα μέτρα προστασίας του περιβάλλοντος. Αυτή τη στιγμή, βρισκόμαστε στο στάδιο εφαρμογής του τεχνικού και οικονομικού προγράμματος εργασιών, όπως ακριβώς το καταθέσαμε στην προσφορά μας.

TG: Μιλήστε μας για το πρόγραμμα εργασιών σας.

CT: Το πρόγραμμα εργασιών μας θα διαρκέσει επτά χρόνια και θα περιλαμβάνει 3 φάσεις εξερεύνησης. Η Φάση 1 είναι μόνο έρευνα. Στην έναρξή της πρέπει να υποβάλλουμε περιβαλλοντική έκθεση που θα περιγράφει πώς θα διατηρήσουμε και θα προστατεύσουμε το περιβάλλον. Εάν γίνει γεώτρηση θα συμβεί αναπόφευκτα στη Φάση 2.

Το οικόπεδο που ερευνούμε είναι 4.200 τετραγωνικά χιλιόμετρα. Έχουμε κάνει οδοιπορικό σε ολόκληρη την έκταση. Μπορώ να σας πω ότι το έδαφος χαρακτηρίζεται από πυκνή βλάστηση με τραχύ ανάγλυφο. Είναι προφανές ότι δε θα διερευνήσουμε κάθε σπιθαμή του οικοπέδου, διότι αυτό δεν είναι οικονομικά εφικτό. Η αρχική έρευνά μας θα δείξει ποιες περιοχές αξίζουν να εξερευνηθούν περαιτέρω. Η Φάση 1 θα μας επιτρέψει να επικεντρωθούμε σε τομείς που κρίνουμε ενδιαφέροντες με άλλα λόγια, όπου βρίσκουμε ενδείξεις για παγιδευμένους υδρογονάνθρακες. Μέχρι το τέλος του 2015 θα έχουμε μια καλύτερη εικόνα για τις τοποθεσίες που αξίζουν για μετέπειτα σεισμικές έρευνες που θα μας υποδείξουν εκείνες τις δομές που μπορούν να φιλοξενούν κοιτάσματα.

TG: Πώς θα ωφεληθεί η περιοχή;

CT: Εάν ανακαλύψουμε κοιτάσματα και είμαστε σε θέση να τα εκμεταλλευτούμε, η κοινότητα θα επωφεληθεί από επιπλέον έσοδα που προέρχονται από τη φορολογία και τα δικαιώματα εκμετάλλευσης, ενώ θα δημιουργηθούν νέες θέσεις εργασίας. Ο φόρος επί των κερδών είναι 25%,το 5% εξ αυτών πηγαίνει στην τοπική κοινότητα. Κατά τη διάρκεια των φάσεων έρευνας θα χρειαστούμε τις υπηρεσίες των τοπικών επιχειρήσεων και θα δημιουργηθούν ευκαιρίες απασχόλησης για την τοπική κοινωνία. Υπολογίζεται ότι για κάθε νέα θέση εργασίας που δημιουργείται άμεσα, δημιουργούνται ακόμη τρεις στην ευρύτερη οικονομία. Με τη σειρά του, ένα νέο έργο δημιουργεί νέες δεξιότητες στο τοπικό εργατικό δυναμικό και το προσωπικό θα επωφεληθεί από την επαγγελματική εκπαίδευση, ενώ υπάρχει επίσης η πιθανότητα ανακάλυψης και παραγωγής φυσικού αερίου σε μια περιοχή που δεν έχει πρόσβαση στο Εθνικό Σύστημα Μεταφοράς Φυσικού Αερίου. Προβλέπουμε επίσης η Energean να χορηγήσει τοπικές εκδηλώσεις και κοινοτικά προγράμματα. Προσβλέπουμε σε μια μακροπρόθεσμη συνεργασία με την τοπική αυτοδιοίκηση και την τοπική κοινότητα.

Το σημαντικότερο, θέλουμε να διαβεβαιώσουμε την τοπική κοινωνία ότι το πρόγραμμα εργασιών μας δε θα έχει καμία επίπτωση στο φυσικό περιβάλλον. Στην Energean λαμβάνουμε σοβαρά υπόψιν τα περιβαλλοντικά ζητήματα. Η περιβαλλοντική έκθεση και η εκτίμηση των επιπτώσεων είναι εξαιρετικά σημαντικές για εμάς και λαμβάνουμε κάθε δυνατό μέτρο για να αποφευχθεί σύγκρουση με τις τοπικές κοινωνίες. Έχουμε ένα άριστο ιστορικό όπως φαίνεται και στο παραδειγματικό μπλοκ του Πρίνου όπου δεν έχουμε κανένα πρόβλημα για περίπου 35 χρόνια παραγωγής πετρελαίου και φυσικού αερίου. Έχουμε προσλάβει τοπικές επιχειρήσεις και ιδιώτες και λάβαμε όλα τα μέτρα για να χτίσουμε μια καλή φήμη. Όλα βασίζονται στη καλή διαχείριση και είναι εξολοκλήρου δική μας ευθύνη να ευαισθητοποιήσουμε και να ενημερώσουμε τους κατοίκους για οποιοδήποτε πιθανό κίνδυνο ώστε να τους καθησυχάσουμε.

TG: Είναι το οικόπεδο που ερευνάτε ιδιωτικής ή δημόσιας ιδιοκτησίας;

CT: Θα μπορούσε και τα δύο. Η κυβέρνηση μας έχει μισθώσει το οικόπεδο για ερευνητικούς σκοπούς. Δεν μας ανήκει η γη που μελετάμε. Πληρώνουμε ενοίκιο ανά τετραγωνικό μέτρο κάθε χρόνο για την άδεια εξερεύνησης. Υπάρχει νομοθεσία που δίνει αποζημίωση στους ιδιοκτήτες γης εάν αυτή κριθεί επικερδής. Αλλά μιλάμε για πολύ μικρές περιοχές, ίσως μερικά στρέμματα.

TG: Τι ποσότητες αναμένετε από άποψη κοιτασμάτων πετρελαίου και φυσικού αερίου;

CT: Είναι πολύ νωρίς για να πούμε, αλλά είμαστε αισιόδοξοι από το γεγονός ότι σε γειτονικές περιοχές αποδεδειγμένης ύπαρξης ή ακόμη και παραγωγής πετρελαίου όπως το Patos Marinza, ένα παραγωγικό πεδίο στην Αλβανία, από το οποίο η καναδική εταιρεία Bankers Petroleum παράγει περίπου 20.000 βαρέλια καθημερινά. Στόχος μας είναι να ανακαλύψουμε ανθρακικά πετρώματα, όπως ο ασβεστόλιθος γνωστός και ως «βράχο-δεξαμενή» που περιέχει υδρογονάνθρακες. Αυτό όμως είναι μια επιπλέον πρόκληση, διότι η τεκτονικές ζώνες πτυχώσεων και επωθήσεων όπως αυτή των Ιωαννίνων και της Ηπείρου γενικότερα, δεν είναι και τόσο απλές. Παρόμοια τοπία υπάρχουν στην περιοχή των Καρπαθίων της Ρουμανίας και στη Μέση Ανατολή, όπως στο Ιράκ. Είναι πολύ δύσκολο να επιτευχθεί ο επιθυμητός στόχος μας, αλλά τα κοιτάσματα όπως αποδείχτηκε στις προαναφερθείσες περιοχές, μπορεί να είναι τόσο σπουδαία που θα ανταμείψουν τον κόπο εις πολλαπλούν. Υπάρχει ακόμη πολύς δρόμος μπροστά μας.

TG: Μετά την ανακάλυψη του πετρελαίου και αερίου, πώς σκοπεύετε να το κάνετε εμπορεύσιμο;

CT: Εφόσον έχουμε εκπληρώσει τις υποχρεώσεις μας προς την ελληνική κυβέρνηση σχετικά με την παραγωγή, όπως κάνουμε τα τελευταία 30 χρόνια με το μπλοκ του Πρίνου, η εταιρεία έχει το ελεύθερο να εμπορεύεται το προϊόν όπως επιθυμεί – εντός ή εκτός των συνόρων της χώρας ή και τα δύο. Για παράδειγμα, έχουμε υπογράψει μια 6ετή συμφωνία με την BP για το σύνολο της παραγωγής του Πρίνου. Φυσικά, όλα εξαρτώνται από την ημερήσια παραγωγή. Η βιομηχανία πετρελαίου και αερίου στην Ελλάδα είναι σε μεγάλο βαθμό ελεγχόμενη. Η παραγωγή μας ελέγχεται αυστηρά από τις αρμόδιες αρχές, έτσι ώστε να τηρούνται όλες οι υποχρεώσεις απέναντι στο κράτος όπως έχει συμφωνηθεί στους όρους της σύμβασης. Είναι λογικό, η ελληνική κυβέρνηση πρέπει να πάρει ένα κομμάτι της πίτας μέσω της φορολόγησης και της χορήγησης των δικαιωμάτων. Διαφορετικά δε θα ήμασταν σε θέση να παράγουμε. Αυτή είναι η συμφωνία. Ελεγχόμαστε στην παραγωγή μόνο. Γι’αυτό και πληρώνουμε φόρους και δικαιώματα για την παραγωγή αυτή.

TG: Σήμερα η τιμή του πετρελαίου έχει φτάσει σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα. Πώς θα επηρεάσει αυτό τις δραστηριότητες της Energean;

CT: Υπάρχει αντίκτυπος. Ωστόσο, αυτό δεν θα επηρεάσει το πρόγραμμα εργασιών μας για το μπλοκ των Ιωαννίνων. Οι χαμηλές τιμές μείωσαν τα κέρδη μας. Όσον αφορά το μπλοκ των Ιωαννίνων, είμαστε ακόμη στη φάση της έρευνας. Αν χρειαστεί γεώτρηση δε θα γίνει σε λιγότερο από τρία χρόνια. Μέχρι τότε είναι δύσκολο να προβλέψουμε τις τιμές. Οι τιμές του πετρελαίου έχουν έναν κύκλο 6-7 ετών. Για το μπλοκ των Ιωαννίνων η τρέχουσα πτώση τιμής του πετρελαίου μπορεί να αποτελεί πλεονέκτημα επειδή ακόμη εξερευνούμε. Για τα άλλα μπλοκ μας, στα οποία παράγουμε, έχουμε επηρεαστεί.

TG: Η μορφολογία της Ηπείρου δεν είναι ακριβώς επίπεδη. Πως σχεδιάζετε να κατασκευάσετε τα εργοτάξια;

CT: Υπάρχουν λύσεις, ακριβές, αλλά υπάρχουν. Αν χρειαστεί να τρυπήσουμε σε ένα τραχύ τοπογραφικό τοπίο μπορεί να γίνει από απόσταση. Η γεώτρηση δεν είναι μόνο κάθετη, μπορεί να γίνει και οριζόντια, ειδικά όταν έχουμε να κάνουμε με τοπογραφίες που αποτελούν πρόκληση.

Υπάρχουν αυστηροί περιβαλλοντικοί νόμοι σχετικά με τις γεωτρήσεις οπότε το ίδιο το τρυπάνι δεν αφήνει ίχνη. Το μόνο ίχνος που ίσως μπορεί να μείνει και αυτό όταν φτάσουμε στη φάση παραγωγής, θα είναι στα λίγα στρέμματα που θα γίνουν οι εγκαταστάσεις. Το ίχνος είναι ελάχιστο. Φυσικά, κύρια ευθύνη της εταιρείας είναι να κρατήσει το κοινό καλά ενημερωμένο σχετικά με όλες τις τεχνικές γεωτρήσεων και τις επιπτώσεις, αν και μικρές, στο περιβάλλον. Προϋποθέτοντας πάντοτε ότι έχουμε φτάσει σε αυτό το στάδιο (της ανάπτυξης και παραγωγής πεδίου).

TG: Η υδραυλική θραύση, γνωστή και ως “fracking” μπορεί να εφαρμοστεί όπως γίνεται συνήθως στις ΗΠΑ;

CT: Δεν υπάρχει νομοθεσία σχετικά με τη χρήση της υδραυλικής θραύσης στην Ελλάδα. Θα χρησιμοποιήσουμε συμβατικές μεθόδους.

TG: Αισιόδοξος;

CT: Ναι. Εάν δεν είσαι αισιόδοξος για ένα έργο τέτοιου μεγέθους καλύτερα να μην ασχοληθείς. Υπάρχουν αποδείξεις για κοιτάσματα, δεν πρόκειται για διαίσθηση. Το ερώτημα που πρέπει να απαντήσουμε είναι εκείνο του Υπουργείου: Είναι τα κοιτάσματα αρκετά ώστε να αξίζει η επένδυση στην περιοχή; Αυτό είναι το έργο μας.

πίσω στα άρθρα

Εγγραφείτε στο ενημερωτικό μας δελτίο για να λάβετε μελλοντικά άρθρα:

« | »